Күрделі етістіктер және көмекші етістіктер (Тастау, беру, қою, жіберу)
Compound Verbs and Aspectual Auxiliaries
Негізгі етістікке көмекші етістіктердің (тастау, беру, қою, көру, шығу) тіркесуімен қимылдың өту сипатын білдіретін құрылым.
Күрделі етістіктер негізгі етістіктің -ып/-іп/-п көсемшесіне көмекші етістіктер тіркесу арқылы қимылдың өту сипатын білдіреді:
1. Тастау (толық бітіру): жазып тастады, жеп тастады. 2. Беру (біреу үшін жасау): айтып берді, көрсетіп берді. 3. Қою (алдын ала орындау немесе абайсызда айтып қалу): айтып қойды, жазып қойды. 4. Көру (байқап көру, сынау): оқып көр, істеп көрді. 5. Шығу (басынан аяғына дейін түгел орындау): оқып шықты. 6. Жіберу (кенеттен, шапшаң орындалу): күліп жіберді.
Мысалдар
Асқар жаңа ғылыми монографияны бірнеше күннің ішінде толық оқып шықты.
Асқар жаңа ғылыми монографияны бірнеше күннің ішінде толық оқып шықты.
Мұғалім сабақ барысында түсініксіз күрделі есепті оқушыларға қайтадан түсіндіріп берді.
Мұғалім сабақ барысында түсініксіз күрделі есепті оқушыларға қайтадан түсіндіріп берді.
Ол қызықты күлкілі оқиғаны естігенде еріксіз дауыстап күліп жіберді.
Ол қызықты күлкілі оқиғаны естігенде еріксіз дауыстап күліп жіберді.
Егер қолыңнан келсе, осы жаңа бағдарламаны өзің орнатып көр.
Егер қолыңнан келсе, осы жаңа бағдарламаны өзің орнатып көр.
Қатысты терминдер
kk тілін контекстте үйреніңіз — тегін сөздік пен тренажер.