Дауыссыз дыбыстар үндестігі (Дыбыс үндестігі)
Consonant Harmony and Assimilation
Сөз бен қосымшаның арасындағы дауыссыздардың қатаң, ұяң, үнді болып бір-біріне ұқсап үндесу заңы.
Дауыссыз дыбыстар үндестігі (ассимиляция) — сөз соңындағы дауыссыз дыбысқа қарай қосымшаның қатаң, ұяң немесе үнді дыбыстан басталу заңы.
1. Қатаң дауыссыздардан кейін қатаң қосымша жалғанады: хат → хаттар, мектеп → мектепте, сабақ → сабаққа. 2. Үнді және ұяң дыбыстардан кейін: ауыл → ауылдар, қалам → қаламдар. 3. Түбірдегі қатаң дыбыстардың ұяңдануы: Сөз соңындағы қ, к, п дыбыстарына дауыстыдан басталатын қосымша жалғанғанда ғ, г, б болып өзгереді: жүрек → жүрегім, сабақ → сабағы, доп → добы.
Мысалдар
Оқушы өзінің сүйікті кітабын сөмкесіне ұқыпты салды.
Оқушы өзінің сүйікті кітабын сөмкесіне ұқыпты салды.
Жаңа мектептер мен балабақшалар қаламыздың көркін аша түсті.
Жаңа мектептер мен балабақшалар қаламыздың көркін аша түсті.
Дәрігер науқастың жүрегін мұқият тексеріп, дәрі-дәрмек жазып берді.
Дәрігер науқастың жүрегін мұқият тексеріп, дәрі-дәрмек жазып берді.
Жарыста жеңіске жеткен спортшыларға бағалы сыйлықтар табысталды.
Жарыста жеңіске жеткен спортшыларға бағалы сыйлықтар табысталды.
Қатысты терминдер
kk тілін контекстте үйреніңіз — тегін сөздік пен тренажер.