Дауыстылар үндестігі (Жуан-жіңішке үндестік)
Vowel Harmony (Singharmonism)
Қазақ тіліндегі дауысты дыбыстар жуан (а, о, ұ, ы) және жіңішке (ә, ө, ү, і, е) болып бөлініп, қосымшалар түбірге сәйкес жалғанады.
Дауыстылар үндестігі (жуан-жіңішке үндестік) — түбір сөз бен оған жалғанатын қосымшалардың бірыңғай жуан немесе жіңішке дыбысталу заңы.
1. Жуан дауыстылар: а, о, ұ, ы (жылқы → жылқылар, орман → орманда). 2. Жіңішке дауыстылар: ә, ө, ү, і, е (көл → көлдер, еңбек → еңбекпен).
Шет тілінен енген кірме сөздерде қосымша сөздің соңғы буынына қарап жалғанады: мұғалім (соңғы буын жіңішке) → мұғалімдерге, кітап (соңғы буын жуан) → кітаптар.
Мысалдар
Биік таулар мен кең далалар Қазақстанның басты көркі болып табылады.
Биік таулар мен кең далалар Қазақстанның басты көркі болып табылады.
Бүгін мектептегі барлық мұғалімдер жаңа оқу бағдарламасын талқылады.
Бүгін мектептегі барлық мұғалімдер жаңа оқу бағдарламасын талқылады.
Ауылдағы ақсақалдар жастарға пайдалы ақыл-кеңестерін айтты.
Ауылдағы ақсақалдар жастарға пайдалы ақыл-кеңестерін айтты.
Әдемі гүлдер мен жасыл теректер саябақты құлпыртып тұр.
Әдемі гүлдер мен жасыл теректер саябақты құлпыртып тұр.
Қатысты терминдер
kk тілін контекстте үйреніңіз — тегін сөздік пен тренажер.