thelernen logothelernen
Start for free

40 ważnych idiomów: Slovenčina (🇸🇰)

Zwiększ swoją biegłość językową. Poznaj 40 popularnych idiomów, ich dosłowne tłumaczenie, praktyczne użycie w zdaniach oraz odsłuchaj prawidłową wymowę.

🔍
Pokazano 140 z 140 idiomów
#1

Naliať si čistého vína

Wymowa: [naʎiat͡s si t͡ʃisteːɦo viːna]

Dosłowne tłumaczenie:"Nalać sobie czystego wina"

Znaczenie:Powiedzieć szczerą prawdę bez ogródek.

Przykład:

Je čas naliať si čistého vína a povedať pravdu.

Czas być całkowicie szczerym i powiedzieć prawdę.

#2

Hádzať hrach na stenu

Wymowa: [ɦaːd͡zat͡s ɦrax na stenu]

Dosłowne tłumaczenie:"Rzucać grochem o ścianę"

Znaczenie:Mówić na próżno komuś, kto nie słucha.

Przykład:

Hovoriť mu to je ako hádzať hrach na stenu.

Mówienie mu tego to jak rzucanie grochem o ścianę.

#3

Vziať nohy na plecia

Wymowa: [vziat͡s noɦi na plet͡sia]

Dosłowne tłumaczenie:"Wziąć nogi za pas"

Znaczenie:Uciekać tak szybko, jak to możliwe.

Przykład:

Keď zbadal nebezpečenstvo, vzal nohy na plecia.

Gdy zauważył niebezpieczeństwo, wziął nogi za pas.

#4

Kúpiť mačku vo vreci

Wymowa: [kuːpit͡s mat͡ʃku vo vret͡si]

Dosłowne tłumaczenie:"Kupić kota w worku"

Znaczenie:Kupić coś bez wcześniejszego sprawdzenia.

Przykład:

Daj si pozor, aby si nekúpil mačku vo vreci.

Uważaj, aby nie kupić kota w worku.

#5

Trafiť klinec po hlavičke

Wymowa: [trafiť kliɲet͡s po ɦlaʋit͡ʃke]

Dosłowne tłumaczenie:"Trafić w sedno"

Znaczenie:Trafnie określić istotę problemu.

Przykład:

Svojou poznámkou trafil klinec po hlavičke.

Swoją uwagą trafił w samo sedno.

#6

Mať maslo na hlave

Wymowa: [mať maslo na ɦlaʋe]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć masło na głowie"

Znaczenie:Mieć nieczyste sumienie lub własne winy na sumieniu.

Przykład:

Nemal by kritizovať druhých, keď sám má maslo na hlave.

Nie powinien krytykować innych, skoro sam ma nieczyste sumienie.

#7

Chodiť okolo horúcej kaše

Wymowa: [xɔɟiť ɔkɔlɔ ɦɔruːt͡sɛj kaʃɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Chodzić wokół gorącej kaszy"

Znaczenie:Omijać sedno sprawy, owijać w bawełnę.

Przykład:

Nechoď okolo horúcej kaše a povedz to priamo.

Nie owijaj w bawełnę i powiedz to wprost.

#8

Bez práce nie sú koláče

Wymowa: [bɛs praːt͡sɛ ɲiɛ suː kɔlaːt͡ʃɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Bez pracy nie ma kołaczy"

Znaczenie:Sukces wymaga ciężkiej pracy i wysiłku.

Przykład:

Ak chceš uspieť na skúške, musíš sa učiť, lebo bez práce nie sú koláče.

Jeśli chcesz zdać egzamin, musisz się uczyć, bo bez pracy nie ma kołaczy.

#9

Dvakrát meraj a raz rež

Wymowa: [dʋakraːt mɛraj a ras rɛʃ]

Dosłowne tłumaczenie:"Dwa razy mierz, raz kroj"

Znaczenie:Dokładnie przemyśl wszystko przed podjęciem decyzji.

Przykład:

Pred podpisom zmluvy dvakrát meraj a raz rež.

Przed podpisaniem umowy dwa razy pomyśl, zanim podejmiesz decyzję.

#10

Kto druhému jamu kope, sám do nej spadne

Wymowa: [ktɔ druɦɛːmu jamu kɔpɛ saːm dɔ ɲɛj spadnɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Kto pod kim dołki kopie, ten sam w nie wpada"

Znaczenie:Zło wyrządzone innym często obraca się przeciwko nam.

Przykład:

Chcel mu uškodiť, ale sám prišiel o prácu; kto druhému jamu kope, sám do nej spadne.

Chciał mu zaszkodzić, a sam stracił pracę; kto pod kim dołki kopie, ten sam w nie wpada.

#11

Tichá voda brehy myje

Wymowa: [tixaː vɔda brɛɦi mijɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Cicha woda brzegi rwie"

Znaczenie:Ciche i spokojne osoby mogą kryć w sobie wielką siłę lub tajemnice.

Przykład:

Peter pôsobí nesmelo, ale tichá voda brehy myje.

Piotr wydaje się nieśmiały, ale cicha woda brzegi rwie.

#12

Zabiť dve muchy jednou ranou

Wymowa: [zabiť dʋɛ muxi jɛdnɔu̯ ranɔu̯]

Dosłowne tłumaczenie:"Upiec dwie pieczenie na jednym ogniu"

Znaczenie:Osiągnąć dwa cele jednym działaniem.

Przykład:

Kúpou tohto lístka zabijeme dve muchy jednou ranou.

Kupując ten bilet, upieczemy dwie pieczenie na jednym ogniu.

#13

Ťahať za jeden povraz

Wymowa: [ťahať za jɛdɛn pɔvras]

Dosłowne tłumaczenie:"Ciągnąć za jeden sznur"

Znaczenie:Współpracować i działać zgodnie ku wspólnemu celowi.

Przykład:

Ak chceme uspieť, musíme všetci ťahať za jeden povraz.

Jeśli chcemy odnieść sukces, musimy wszyscy grać do jednej bramki.

#14

Strkať nos do cudzích vecí

Wymowa: [str̩kať nɔs dɔ t͡sudziːx vɛt͡siː]

Dosłowne tłumaczenie:"Wtykać nos w nie swoje sprawy"

Znaczenie:Wtrącać się w sprawy innych ludzi.

Przykład:

Nestrkaj nos do cudzích vecí a staraj sa o seba.

Nie wtykaj nosa w cudze sprawy i pilnuj siebie.

#15

Mať oči na stopkách

Wymowa: [mať ɔt͡ʃi na stɔpkaːx]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć oczy dookoła głowy"

Znaczenie:Być niezwykle czujnym i uważnym.

Przykład:

V noci na neznámej ceste musel mať oči na stopkách.

Nocą na nieznanej drodze musiał mieć oczy szeroko otwarte.

#16

Hádzať perly sviniam

Wymowa: [ɦaːd͡zať pɛrli sʋiɲam]

Dosłowne tłumaczenie:"Rzucać perły przed wieprze"

Znaczenie:Dawać cenne rzeczy lub rady komuś, kto ich nie docenia.

Przykład:

Vysvetľovať im umenie bolo ako hádzať perly sviniam.

Tłumaczenie im sztuki było jak rzucanie pereł przed wieprze.

#17

Ranné vtáča ďalej doskáče

Wymowa: [ranːɛː ftaːt͡ʃa ɟalɛj dɔskaːt͡ʃɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Kto rano wstaje, temu pan Bóg daje"

Znaczenie:Wczesne wstawanie i pracowitość przynoszą najlepsze rezultaty.

Przykład:

Vstávam o šiestej ráno, lebo ranné vtáča ďalej doskáče.

Wstaję o szóstej rano, bo kto rano wstaje, temu los sprzyja.

#18

Kto skôr príde, ten skôr melie

Wymowa: [ktɔ sku̯ɔr priːdɛ tɛn sku̯ɔr mɛʎiɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Kto pierwszy, ten lepszy"

Znaczenie:Pierwszeństwo mają ci, którzy przybyli lub zareagowali najwcześniej.

Przykład:

Počet lístkov je obmedzený, takže kto skôr príde, ten skôr melie.

Liczba biletów jest ograniczona, więc kto pierwszy, ten lepszy.

#19

Kvapka v mori

Wymowa: [kʋapka v mɔri]

Dosłowne tłumaczenie:"Kropla w morzu"

Znaczenie:Bardzo mała, nieznacząca ilość w porównaniu z potrzebami.

Przykład:

Tento príspevok je len kvapka v mori, ale aj tak pomôže.

Ta wpłata to zaledwie kropla w morzu, ale i tak pomoże.

#20

Vyjsť na psí tridsiatok

Wymowa: [vijsť na psiː trit͡siatɔk]

Dosłowne tłumaczenie:"Wyjść na psy"

Znaczenie:Zbankrutować, popaść w ruinę lub nędzę.

Przykład:

Po krachu podniku vyšiel na psí tridsiatok.

Po upadku firmy zszedł na psy i stracił wszystko.

#21

Obrátiť list

Wymowa: [ɔbraːtiť list]

Dosłowne tłumaczenie:"Odwrócić kartę"

Znaczenie:Zacząć wszystko od nowa, zamknąć przeszłość.

Przykład:

Po všetkých problémoch sa rozhodol obrátiť list.

Po wszystkich kłopotach postanowił otworzyć nowy rozdział.

#22

Vziať rozum do hrsti

Wymowa: [vziať rɔzum dɔ ɦr̩sti]

Dosłowne tłumaczenie:"Pójść po rozum do głowy"

Znaczenie:Zacząć myśleć rozsądnie i logicznie.

Przykład:

Je čas vziať rozum do hrsti a nájsť rozumné riešenie.

Czas pójść po rozum do głowy i znaleźć mądre rozwiązanie.

#23

Položiť karty na stôl

Wymowa: [pɔlɔʒiť karti na stu̯ɔl]

Dosłowne tłumaczenie:"Wyłożyć karty na stół"

Znaczenie:Odkryć karty, wyjawić swoje zamiary bez tajemnic.

Przykład:

Rozhodli sa položiť karty na stôl a povedať si všetko.

Postanowili wyłożyć karty na stół i wyjaśnić sobie wszystko.

#24

Bojovať s veternými mlynmi

Wymowa: [bɔjɔʋať s vɛtɛrniːmi mlinmi]

Dosłowne tłumaczenie:"Walczyć z wiatrakami"

Znaczenie:Toczyć bezsensowną, z góry przegraną walkę.

Przykład:

Snažiť sa zmeniť byrokraciu je ako bojovať s veternými mlynmi.

Próba zmiany biurokracji to walka z wiatrakami.

#25

Stúpiť niekomu na otlak

Wymowa: [stuːpiť ɲiɛkɔmu na ɔtlak]

Dosłowne tłumaczenie:"Nadepnąć komuś na odcisk"

Znaczenie:Dotknąć kogoś do żywego, poruszyć drażliwy temat.

Przykład:

Tou otázkou o peniazoch mu stúpil na otlak.

Tym pytaniem o pieniądze nadepnął mu na odcisk.

#26

Sedieť na dvoch stoličkách

Wymowa: [sɛɟɛť na dʋɔx stɔʎit͡ʃkaːx]

Dosłowne tłumaczenie:"Siedzieć na dwóch stołkach"

Znaczenie:Próbować łączyć dwie sprzeczne ze sobą role lub lojalności.

Przykład:

Nemôžeš sedieť na dvoch stoličkách a sľubovať vernosť obom stranám.

Nie możesz siedzieć na dwóch stołkach i obiecywać wierności obu stronom.

#27

Zavesiť remeslo na klinec

Wymowa: [zaʋɛsiť rɛmɛslɔ na kliɲɛt͡s]

Dosłowne tłumaczenie:"Zawiesić zawód na kołku"

Znaczenie:Zrezygnować z wykonywania zawodu, przejść na emeryturę.

Przykład:

Po tridsiatich rokoch práce sa rozhodol zavesiť remeslo na klinec.

Po trzydziestu latach pracy postanowił zawiesić fach na kołku.

#28

Nosiť drevo do lesa

Wymowa: [nɔsiť drɛʋɔ dɔ lɛsa]

Dosłowne tłumaczenie:"Nosić drewno do lasu"

Znaczenie:Robić coś bezcelowego i zbytecznego.

Przykład:

Kupovať mu ďalšiu knihu je ako nosiť drevo do lesa, veď má vlastnú knižnicu.

Kupowanie mu kolejnej książki to noszenie drewna do lasu, ma przecież własną bibliotekę.

#29

Mať plné zuby

Wymowa: [mať pl̩nɛː zubi]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć po dziurki w nosie"

Znaczenie:Mieć czegoś serdecznie dosyć.

Przykład:

Mám už plné zuby tvojich výhovoriek.

Mam już powyżej uszu twoich wymówek.

#30

Prejsť niekomu cez rozum

Wymowa: [prɛjsc ɲiɛkɔmu t͡sɛz rɔzum]

Dosłowne tłumaczenie:"Przechytrzyć kogoś"

Znaczenie:Wykazać się większym sprytem i przechytrzyć kogoś.

Przykład:

Mladý obchodník prešiel skúsenejšiemu konkurentovi cez rozum.

Młody przedsiębiorca przechytrzył bardziej doświadczonego konkurenta.

#31

Spadnúť z jahody

Wymowa: [spadnuːť z jaɦɔdi]

Dosłowne tłumaczenie:"Upaść z truskawki"

Znaczenie:Być naiwnym lub urwanym z choinki.

Przykład:

Ty si spadol z jahody, keď veríš takým rozprávkam?

Czy ty się z choinki urwałeś, że wierzysz w takie bajki?

#32

Plávať proti prúdu

Wymowa: [plaːʋať prɔti pruːdu]

Dosłowne tłumaczenie:"Płynąć pod prąd"

Znaczenie:Działać wbrew ogólnym trendom i powszechnej opinii.

Przykład:

Nebál sa plávať proti prúdu a presadzovať svoje myšlienky.

Nie bał się płynąć pod prąd i bronić swoich przekonań.

#33

Mať z pekla šťastie

Wymowa: [mať s pɛkla ʃcascɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć piekielne szczęście"

Znaczenie:Mieć niesamowite, ogromne szczęście w trudnej sytuacji.

Przykład:

Pri tej nehode mal z pekla šťastie a vyviazol bez zranenia.

W tym wypadku miał piekielne szczęście i wyszedł bez szwanku.

#34

Sypať si popol na hlavu

Wymowa: [sipať si pɔpɔl na ɦlaʋu]

Dosłowne tłumaczenie:"Posypywać głowę popiołem"

Znaczenie:Uznawać swoją winę i okazywać głęboką skruchę.

Przykład:

Namiesto výhovoriek si sypal popol na hlavu a priznal chybu.

Zamiast wymówek posypał głowę popiołem i przyznał się do błędu.

#35

Vidieť svet cez ružové okuliare

Wymowa: [viɟɛť sʋɛt t͡sɛz ruʒɔʋɛː ɔkuʎiarɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Widzieć świat przez różowe okulary"

Znaczenie:Postrzegać rzeczywistość ze zbytnią naiwnością i optymizmem.

Przykład:

Mladí ľudia často vidia svet cez ružové okuliare.

Młodzi ludzie często widzą świat przez różowe okulary.

#36

Zatínať do živého

Wymowa: [zatiːnať dɔ ʒiʋɛːɦɔ]

Dosłowne tłumaczenie:"Uderzać w czuły punkt"

Znaczenie:Dotykać najboleśniejszego, najbardziej wrażliwego miejsca.

Przykład:

Jeho kritika zatínala do živého a nikto nevedel odpovedať.

Jego krytyka ugodziła w czuły punkt i nikt nie wiedział, co odpowiedzieć.

#37

Žiť z ruky do úst

Wymowa: [ʒiť z ruki dɔ uːst]

Dosłowne tłumaczenie:"Žyć z dnia na dzień"

Znaczenie:Żyć w biedzie, ledwo wiążąc koniec z końcem.

Przykład:

Mnohé chudobné rodiny musia žiť z ruky do úst.

Wiele ubogich rodzin musi żyć z dnia na dzień.

#38

Utiahnuť si opasok

Wymowa: [uciaɦnuť si ɔpasɔk]

Dosłowne tłumaczenie:"Zacisnąć pasa"

Znaczenie:Ograniczyć wydatki i zacząć oszczędzać.

Przykład:

V čase krízy si musíme všetci utiahnuť opasok.

W czasach kryzysu wszyscy musimy zacisnąć pasa.

#39

Chytiť býka za rohy

Wymowa: [xiciť biːka za rɔɦi]

Dosłowne tłumaczenie:"Chwycić byka za rogi"

Znaczenie:Śmiało i bez wahania zmierzyć się z trudnym wyzwaniem.

Przykład:

Prestal váhať, chytil býka za rohy a rozbehol vlastný projekt.

Przestał się wahać, chwycił byka za rogi i wystartował z własnym projektem.

#40

Mútiť vodu

Wymowa: [muːciť vɔdu]

Dosłowne tłumaczenie:"Mącić wodę"

Znaczenie:Wprowadzać zamieszanie, knuć intrygi.

Przykład:

Prestaň mútiť vodu a nechaj nás v pokoji pracovať.

Przestań mącić i daj nam spokojnie pracować.

#41

Vidieť aj trávu rásť

Wymowa: [viɟɛť aj traːʋu raːsť]

Dosłowne tłumaczenie:"Słyszeć jak trawa rośnie"

Znaczenie:Być przesadnie podejrzliwym i doszukiwać się ukrytych znaczeń.

Przykład:

Je taký podozrievavý, že vidí aj trávu rásť.

Jest tak podejrzliwy, że we wszystkim węszy podstęp.

#42

Mať ťažké srdce na niekoho

Wymowa: [mať caʃkɛː sr̩t͡sɛ na ɲiɛkɔɦɔ]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć żal do kogoś"

Znaczenie:Żywić urazę lub pretensje do kogoś.

Przykład:

Dlho mal na brata ťažké srdce kvôli dedičstvu.

Długo miał żal do brata z powodu spadku.

#43

Vyjsť s pravdou von

Wymowa: [vijsť s praʋdɔu̯ vɔn]

Dosłowne tłumaczenie:"Wyjść z prawdą na jaw"

Znaczenie:Ujawnić prawdę, przestać ukrywać fakty.

Przykład:

Nakoniec musel vyjsť s pravdou von a priznať celú pravdu.

W końcu musiał wyjść z prawdą i przyznać się do wszystkiego.

#44

Spadnúť kameň zo srdca

Wymowa: [spadnuːť kamɛɲ zɔ sr̩t͡sa]

Dosłowne tłumaczenie:"Kamień spada z serca"

Znaczenie:Poczuć wielką ulgę po ustąpieniu niepokoju lub zagrożenia.

Przykład:

Keď zistila, že je v poriadku, spadol jej kameň zo srdca.

Kiedy dowiedziała się, że wszystko w porządku, spadł jej kamień z serca.

#45

Vyčistiť niekomu žalúdok

Wymowa: [vit͡ʃisciť ɲiɛkɔmu ʒaluːdɔk]

Dosłowne tłumaczenie:"Zmyć komuś głowę"

Znaczenie:Ostro kogoś zrugać lub upomnieć za złe zachowanie.

Przykład:

Šéf mu poriadne vyčistil žalúdok za oneskorenie.

Szef porządnie zmył mu głowę za spóźnienie.

#46

Držať palce

Wymowa: [dr̩ʒať palt͡sɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Trzymać kciuki"

Znaczenie:Życzyć komuś powodzenia i sukcesu.

Przykład:

Zajtra máš pohovor, budem ti veľmi držať palce.

Jutro masz rozmowę, będę mocno trzymać za ciebie kciuki.

#47

Kúpiť zajaca vo vreci

Wymowa: [kuːpiť zajat͡sa vɔ vrɛt͡si]

Dosłowne tłumaczenie:"Kupić zająca w worku"

Znaczenie:Kupić coś bez wcześniejszego sprawdzenia stanu towaru.

Przykład:

Auto pred kúpou dôkladne skontroluj, aby si nekúpil zajaca vo vreci.

Dokładnie sprawdź auto przed zakupem, żeby nie kupić kota w worku.

#48

Jablko nepadá ďaleko od stromu

Wymowa: [japlkɔ ɲɛpadaː ɟalɛkɔ ɔt strɔmu]

Dosłowne tłumaczenie:"Niedaleko pada jabłko od jabłoni"

Znaczenie:Dzieci często przejmują cechy i nawyki po swoich rodzicach.

Przykład:

Syn hrá futbal rovnako vášnivo ako otec; jablko nepadá ďaleko od stromu.

Syn gra w piłkę z taką samą pasją jak ojciec; niedaleko pada jabłko od jabłoni.

#49

Čo sa za mladi naučíš, na starosť akoby si našiel

Wymowa: [t͡ʃɔ sa za mlaɟi nau̯t͡ʃiːʃ na starɔsc akɔbi si naʃiɛl]

Dosłowne tłumaczenie:"Czego się za młodu nauczysz, na starość jak znalazł"

Znaczenie:Wiedza i umiejętności zdobyte w młodości są bezcenne w dorosłym życiu.

Przykład:

Uč sa jazyky teraz; čo sa za mladi naučíš, na starosť akoby si našiel.

Ucz się języków teraz; czego się za młodu nauczysz, na starość jak znalazł.

#50

Každý chvíľku ťahá pílku

Wymowa: [kaʒdiː xʋiːʎku ťahaː piːlku]

Dosłowne tłumaczenie:"Każdy po trochu ciągnie piłę"

Znaczenie:Wspólna praca wymaga naprzemiennego wysiłku i podziału zadań.

Przykład:

Pri upratovaní si pomáhame, veď každý chvíľku ťahá pílku.

Przy sprzątaniu pomagamy sobie nawzajem, bo każdy dokłada swoją cegiełkę.

#51

Vrana k vrane sadá, rovný rovného si hľadá

Wymowa: [vrana g vranɛ sadaː rɔvniː rɔvnɛːɦɔ si ɦʎadaː]

Dosłowne tłumaczenie:"Ciągnie swój do swego"

Znaczenie:Ludzie o podobnych charakterach i upodobaniach dobierają się w pary.

Przykład:

Rýchlo sa skamarátili, veď vrana k vrane sadá, rovný rovného si hľadá.

Szybko się zaprzyjaźnili, w końcu ciągnie swój do swego.

#52

Koľko rečí vieš, toľkokrát si človekom

Wymowa: [kɔʎkɔ rɛt͡ʃiː viɛʃ tɔʎkɔkraːt si t͡ʃlɔvɛkɔm]

Dosłowne tłumaczenie:"Ile znasz języków, tylekroć jesteś człowiekiem"

Znaczenie:Znajomość języków obcych poszerza horyzonty i wzbogaca człowieka.

Przykład:

Oplatí sa študovať cudzí jazyk, lebo koľko rečí vieš, toľkokrát si človekom.

Warto uczyć się języków, bo ile znasz języków, tyle razy jesteś człowiekiem.

#53

Lepší vrabec v hrsti ako holub na streche

Wymowa: [lɛpʃiː vrabɛt͡s v ɦr̩sci akɔ ɦɔlup na strɛxɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu"

Znaczenie:Lepiej zadowolić się pewną małą rzeczą niż ryzykować dla niepewnego wielkiego zysku.

Przykład:

Radšej vezmem túto ponuku, lebo lepší vrabec v hrsti ako holub na streche.

Wolę przyjąć tę ofertę, bo lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu.

#54

Kto hľadá, ten nájde

Wymowa: [ktɔ ɦʎadaː tɛn naːjdɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Kto szuka, ten znajdzie"

Znaczenie:Wytrwałość w poszukiwaniach lub dążeniach w końcu przynosi skutek.

Przykład:

Nevzdávaj sa pri hľadaní práce, kto hľadá, ten nájde.

Nie poddawaj się w poszukiwaniu pracy, kto szuka, ten znajdzie.

#55

Trpezlivosť ruže prináša

Wymowa: [tr̩pɛzʎivɔsc ruʒɛ prinaːʃa]

Dosłowne tłumaczenie:"Cierpliwość przynosi róże"

Znaczenie:Cierpliwe czekanie i wytrwałość przynoszą wspaniałe owoce.

Przykład:

Počkaj ešte chvíľu, uvidíš, že trpezlivosť ruže prináša.

Poczekaj jeszcze chwilę, przekonasz się, że cierpliwość popłaca.

#56

Kto neseje, ten nežne

Wymowa: [ktɔ ɲɛsɛjɛ tɛn ɲɛʒɲɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Kto nie sieje, ten nie zbiera"

Znaczenie:Bez włożonego trudu i zasiewu nie można liczyć na plony.

Przykład:

Ak neinvestuješ čas do vzdelania, nečakaj úspech; kto neseje, ten nežne.

Jeśli nie poświęcisz czasu na naukę, nie oczekuj sukcesu; kto nie sieje, ten nie zbiera.

#57

Čas sú peniaze

Wymowa: [t͡ʃas suː pɛɲiazɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Czas to pieniądz"

Znaczenie:Czas jest cenną wartością, której nie należy marnować.

Przykład:

Musíme pracovať rýchlo a efektívne, pretože čas sú peniaze.

Musimy działać szybko i sprawnie, ponieważ czas to pieniądz.

#58

Lož má krátke nohy

Wymowa: [lɔʒ maː kraːtkɛː nɔɦi]

Dosłowne tłumaczenie:"Kłamstwo ma krótkie nogi"

Znaczenie:Oszustwo szybko wychodzi na jaw i daleko się na nim nie zajdzie.

Przykład:

Pravda vyšla najavo už na druhý deň, lebo lož má krátke nohy.

Prawda wyszła na jaw już następnego dnia, bo kłamstwo ma krótkie nogi.

#59

Nechváľ deň pred večerom

Wymowa: [ɲɛxʋaːʎ ɟɛɲ prɛd vɛt͡ʃɛrɔm]

Dosłowne tłumaczenie:"Nie chwal dnia przed zachodem słońca"

Znaczenie:Nie należy przedwcześnie cieszyć się z sukcesu przed końcem sprawy.

Przykład:

Ešte sme nevyhrali, tak nechváľ deň pred večerom.

Jeszcze nie wygraliśmy, więc nie chwal dnia przed zachodem słońca.

#60

Zvyk je železná košeľa

Wymowa: [zvik jɛ ʒɛlɛznaː kɔʃɛʎa]

Dosłowne tłumaczenie:"Przyzwyczajenie to druga natura"

Znaczenie:Utrwalone nawyki są niezwykle silne i trudne do wykorzenienia.

Przykład:

Ťažko sa mu menil denný režim, lebo zvyk je železná košeľa.

Trudno mu było zmienić rutynę, bo przyzwyczajenie to druga natura.

#61

Kovať železo, kým je horúce

Wymowa: [kɔʋať ʒɛlɛzɔ kiːm jɛ ɦɔruːt͡sɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Kuć żelazo, póki gorące"

Znaczenie:Wykorzystywać dogodną okazję bez zwłoki.

Przykład:

Klient má záujem, musíme kovať železo, kým je horúce.

Klient wykazuje zainteresowanie, musimy kuć żelazo, póki gorące.

#62

Prázdny sud najviac duní

Wymowa: [praːzdniː sut najʋiat͡s duɲiː]

Dosłowne tłumaczenie:"Pusta beczka najgłośniej dzwoni"

Znaczenie:Ludzie o małej wiedzy najwięcej hałasują i przechwalają się.

Przykład:

Veľa rozpráva, ale ničomu nerozumie; prázdny sud najviac duní.

Dużo mówi, ale niewiele wie; pusta beczka najgłośniej dzwoni.

#63

Priateľ v núdzi sa pozná

Wymowa: [priatɛʎ v nuːd͡zi sa pɔznaː]

Dosłowne tłumaczenie:"Prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie"

Znaczenie:Prawdziwą przyjaźń weryfikują trudne sytuacje życiowe.

Przykład:

Keď som ochorel, pomohol mi; priateľ v núdzi sa pozná.

Gdy zachorowałem, przyszedł mi z pomocą; prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie.

#64

Strach má veľké oči

Wymowa: [strax maː vɛʎkɛː ɔt͡ʃi]

Dosłowne tłumaczenie:"Strach ma wielkie oczy"

Znaczenie:Z powodu lęku wyolbrzymiamy trudności i niebezpieczeństwa.

Przykład:

Bál sa skúšky, ale strach má veľké oči a zvládol ju hravo.

Bał się egzaminu, ale strach ma wielkie oczy i zdał go bez trudu.

#65

Darovanému koňovi na zuby nepozeraj

Wymowa: [darɔʋanɛːmu kɔɲɔʋi na zubi ɲɛpɔzɛraj]

Dosłowne tłumaczenie:"Darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda"

Znaczenie:Nie krytykuj prezentu, doceniaj sam gest obdarowania.

Przykład:

Darček sa mu síce celkom nepáčil, ale darovanému koňovi na zuby nepozeraj.

Prezent nie bardzo mu się podobał, ale darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda.

#66

Ryba smrdí od hlavy

Wymowa: [riba smr̩diː ɔd ɦlaʋi]

Dosłowne tłumaczenie:"Ryba psuje się od głowy"

Znaczenie:Problemy i nieprawidłowości w organizacji wynikają z błędów przywództwa.

Przykład:

Ak firma zlyháva, netreba viniť zamestnancov; ryba smrdí od hlavy.

Jeśli firma upada, nie wiń pracowników; ryba psuje się od głowy.

#67

Pod lampou býva najväčšia tma

Wymowa: [pɔd lampɔu̯ biːʋa najʋat͡ʃʃia tma]

Dosłowne tłumaczenie:"Najciemniej pod latarnią"

Znaczenie:Najtrudniej dostrzec to, co znajduje się tuż obok nas.

Przykład:

Hľadal kľúče všade a ležali na stole; pod lampou býva najväčšia tma.

Szukał kluczy wszędzie, a leżały na stole; najciemniej pod latarnią.

#68

Bližšia košeľa ako kabát

Wymowa: [bliʃʃia kɔʃɛʎa akɔ kabaːt]

Dosłowne tłumaczenie:"Bliższa ciału koszula niż sukmana"

Znaczenie:Własne sprawy i interesy najbliższych stawia się na pierwszym miejscu.

Przykład:

Najprv pomohol rodine, veď bližšia košeľa ako kabát.

Najpierw pomógł rodzinie, bo bliższa ciału koszula niż sukmana.

#69

Robiť z komára somára

Wymowa: [rɔbiť s kɔmaːra sɔmaːra]

Dosłowne tłumaczenie:"Robić z igły widły"

Znaczenie:Przesadnie wyolbrzymiać błahe sprawy.

Przykład:

Nebolo to nič vážne, nerob z komára somára.

To nic poważnego, nie rób z igły wideł.

#70

Padnúť niekomu do oka

Wymowa: [padnuːť ɲiɛkɔmu dɔ ɔka]

Dosłowne tłumaczenie:"Wpaść komuś w oko"

Znaczenie:Spodobać się komuś, przyciągnąć czyjąś uwagę.

Przykład:

Táto farebná bunda mi hneď padla do oka.

Ta kolorowa kurtka od razu wpadła mi w oko.

#71

Mať za ušami

Wymowa: [mať za uʃami]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć za uszami"

Znaczenie:Być sprytnym, przebiegłym i obrotnym.

Przykład:

Ten malý chlapec má poriadne za ušami.

Ten mały chłopiec ma niezły spryt.

#72

Hrať na dve strany

Wymowa: [ɦrať na dʋɛ strani]

Dosłowne tłumaczenie:"Grać na dwa fronty"

Znaczenie:Prowadzić podwójną grę, lawirować między dwiema stronami.

Przykład:

Zistili, že hrá na dve strany a stratil dôveru oboch.

Odkryli, że gra na dwa fronty, i stracił zaufanie wszystkich.

#73

Mať obidve ruky ľavé

Wymowa: [mať ɔbidʋɛ ruki ʎaʋɛː]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć dwie lewe ręce"

Znaczenie:Być niezdarnym i zupełnie nie radzić sobie z pracami manualnymi.

Przykład:

Pri oprave nábytku zistil, že má obidve ruky ľavé.

Podczas naprawy mebli okazało się, że ma dwie lewe ręce.

#74

Stratiť hlavu

Wymowa: [straciť ɦlaʋu]

Dosłowne tłumaczenie:"Stracić głowę"

Znaczenie:Wpaść w panikę, stracić panowanie nad sobą.

Przykład:

V krízovej situácii nestratil hlavu a pomohol ostatným.

W sytuacji kryzysowej nie stracił głowy i pomógł innym.

#75

Mať jazyk za zubami

Wymowa: [mať jazik za zubami]

Dosłowne tłumaczenie:"Trzymać język za zębami"

Znaczenie:Umieć dochować tajemnicy i milczeć w odpowiednim momencie.

Przykład:

Ak chceš, aby ti verili, maj jazyk za zubami.

Jeśli chcesz, by ci ufano, trzymaj język za zębami.

#76

Priložiť ruku k dielu

Wymowa: [prilɔʒiť ruku g ɟiɛlu]

Dosłowne tłumaczenie:"Przyłożyć rękę do dzieła"

Znaczenie:Aktywnie włączyć się we wspólną pracę i pomóc.

Przykład:

Všetci susedia priložili ruku k dielu a park bol rýchlo uprataný.

Wszyscy sąsiedzi przyłożyli rękę do pracy i park został szybko posprzątany.

#77

Ťahať za kratší koniec

Wymowa: [ťahať za kratʃiː kɔɲɛt͡s]

Dosłowne tłumaczenie:"Ciągnąć krótszy koniec"

Znaczenie:Znaleźć się w gorszej, przegranej sytuacji.

Przykład:

V spore s veľkou firmou ťahal malý živnostník za kratší koniec.

W sporze z wielką firmą mały rzemieślnik wyciągnął krótszą słomkę.

#78

Byť z jedného cesta

Wymowa: [biť z jɛdnɛːɦɔ t͡sɛsta]

Dosłowne tłumaczenie:"Być ulepionym z tej samej gliny"

Znaczenie:Mieć bardzo podobny charakter, wartości lub pochodzenie.

Przykład:

Obaja bratia sú z jedného cesta, rovnako tvrdohlaví.

Obaj bracia są z tej samej gliny, tak samo uparci.

#79

Mať zviazané ruky

Wymowa: [mať zʋiazanɛː ruki]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć związane ręce"

Znaczenie:Nie mieć możliwości działania z powodu ograniczeń lub przepisów.

Przykład:

Rád by som ti pomohol, ale predpisy mi zväzujú ruky.

Chętnie bym ci pomógł, ale przepisy wiążą mi ręce.

#80

Ísť hlavou proti múru

Wymowa: [iːsť ɦlaʋɔu̯ prɔti muːru]

Dosłowne tłumaczenie:"Bić głową w mur"

Znaczenie:Uparcie dążyć do niemożliwego celu wbrew rozsądkowi.

Przykład:

Nemá zmysel ísť hlavou proti múru, skúsme iný prístup.

Nie ma sensu bić głową w mur, spróbujmy innego podejścia.

#81

Mať niečo na jazyku

Wymowa: [mať ɲiɛt͡ʃɔ na jaziku]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć coś na końcu języka"

Znaczenie:Prawie sobie coś przypomnieć, mieć to na końcu języka.

Przykład:

Ako sa volá ten film? Mám to na jazyku!

Jak się nazywa ten film? Mam to na końcu języka!

#82

Obracať každý cent

Wymowa: [ɔbrat͡sať kaʒdiː t͡sɛnt]

Dosłowne tłumaczenie:"Oglądać każdego grosza"

Znaczenie:Bardzo oszczędnie gospodarować pieniędzmi, liczyć się z każdym groszem.

Przykład:

Kým študovala na univerzite, musela obracať každý cent.

Kiedy studiowała na uniwersytecie, musiała oglądać każdy grosz.

#83

Stavať vzdušné zámky

Wymowa: [staʋať vzduʃnɛː zaːmki]

Dosłowne tłumaczenie:"Budować zamki na lodzie"

Znaczenie:Snuc nierealne plany i marzenia bez pokrycia.

Przykład:

Namiesto práce len sedí a stavia vzdušné zámky.

Zamiast pracować, tylko siedzi i buduje zamki na piasku.

#84

Mať srdce na dlani

Wymowa: [mať sr̩t͡sɛ na dʎaɲi]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć serce na dłoni"

Znaczenie:Być człowiekiem niezwykle otwartym, serdecznym i życzliwym.

Przykład:

Naša stará mama má srdce na dlani a pomáha každému.

Nasza babcia ma serce na dłoni i każdemu pomaga.

#85

Otvoriť niekomu oči

Wymowa: [ɔtvɔriť ɲiɛkɔmu ɔt͡ʃi]

Dosłowne tłumaczenie:"Otworzyć komuś oczy"

Znaczenie:Uświadomić komuś prawdę i rozwiać złudzenia.

Przykład:

Táto nepríjemná skúsenosť mu konečne otvorila oči.

To przykre doświadczenie wreszcie otworzyło mu oczy.

#86

Zamiesť pod koberec

Wymowa: [zamjɛsť pɔt kɔbɛrɛt͡s]

Dosłowne tłumaczenie:"Zamiatać pod dywan"

Znaczenie:Ukrywać niewygodny problem zamiast go rozwiązać.

Przykład:

Vedenie sa pokúsilo škandál zamiesť pod koberec.

Kierownictwo próbowało zamieść skandal pod dywan.

#87

Byť v siedmom nebi

Wymowa: [biť f siɛdmɔm ɲɛbi]

Dosłowne tłumaczenie:"Być w siódmym niebie"

Znaczenie:Odczuwać wielkie szczęście i zachwyt.

Przykład:

Keď vyhral súťaž, bol v siedmom nebi.

Kiedy wygrał konkurs, był w siódmym niebie.

#88

Mať plné ruky práce

Wymowa: [mať pl̩nɛː ruki praːt͡sɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć pełne ręce roboty"

Znaczenie:Być bardzo zajętym, mieć mnóstwo obowiązków.

Przykład:

Pred sviatkami máme všetci plné ruky práce.

Przed świętami wszyscy mamy pełne ręce roboty.

#89

Vidieť svetlo na konci tunela

Wymowa: [viɟɛť sʋɛtlɔ na kɔnt͡si tuɲɛla]

Dosłowne tłumaczenie:"Widzieć światełko w tunelu"

Znaczenie:Dostrzegać nadzieję na pomyślne zakończenie trudnego okresu.

Przykład:

Po mesiacoch krízy konečne vidíme svetlo na konci tunela.

Po miesiącach kryzysu wreszcie widzimy światełko w tunelu.

#90

Brať si niečo k srdcu

Wymowa: [brať si ɲiɛt͡ʃɔ k sr̩t͡su]

Dosłowne tłumaczenie:"Brać coś sobie do serca"

Znaczenie:Głęboko przejmować się czyimiś słowami lub poważnie traktować rady.

Przykład:

Vzal si jej slová k srdcu a začal na sebe pracovať.

Wziął sobie jej słowa do serca i zaczął nad sobą pracować.

#91

Pustiť perie

Wymowa: [pusciť pɛriɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Zapłacić frycowe"

Znaczenie:Ponieść spore straty finansowe, mocno się wykosztować.

Przykład:

Pri oprave auta musel poriadne pustiť perie.

Przy naprawie samochodu musiał nieźle sypnąć groszem.

#92

Šiť horúcou ihlou

Wymowa: [ʃiť ɦɔruːt͡sɔu̯ iɦlɔu̯]

Dosłowne tłumaczenie:"Szyć grubymi nićmi"

Znaczenie:Robić coś pospiesznie, niedbale i byle jak.

Przykład:

Tento zákon bol ušitý horúcou ihlou a obsahuje veľa chýb.

Ta ustawa została uszyta na kolanie i zawiera mnóstwo błędów.

#93

Robiť účet bez hostinského

Wymowa: [rɔbiť uːt͡ʃɛd bɛz ɦɔscinskɛːɦɔ]

Dosłowne tłumaczenie:"Robić rachunek bez gospodarza"

Znaczenie:Planować coś bez uwzględnienia zdania osoby decydującej.

Przykład:

Mysleli si, že vyhrajú ľahko, ale urobili účet bez hostinského.

Myśleli, że łatwo wygrają, ale zrobili rachunek bez gospodarza.

#94

Mať chrobáka v hlave

Wymowa: [mať xrɔbaːka v ɦlaʋe]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć ćwieka w głowie"

Znaczenie:Nurtować się trudną myślą lub nierozwiązaną zagadką.

Przykład:

Jej slová mi nasadili chrobáka do hlavy.

Jej słowa zabiły mi niezłego ćwieka.

#95

Nechať niekoho v štichu

Wymowa: [ɲɛxať ɲiɛkɔɦɔ f ʃcixu]

Dosłowne tłumaczenie:"Zostawić kogoś na lodzie"

Znaczenie:Opuścić kogoś w potrzebie i nie udzielić obiecanej pomocy.

Przykład:

Pravý kamarát ťa nikdy nenechá v štichu.

Prawdziwy przyjaciel nigdy nie zostawi cię na lodzie.

#96

Zbaliť si svoje slivky

Wymowa: [zbaʎiť si sʋɔjɛ sʎifki]

Dosłowne tłumaczenie:"Zwinąć manatki"

Znaczenie:Spakować swoje rzeczy i pośpiesznie odejść.

Przykład:

Keď sa pohádali, zbalil si svoje slivky a odišiel.

Po kłótni spakował manatki i wyszedł.

#97

Byť na jednej lodi

Wymowa: [biť na jɛdnɛj lɔɟi]

Dosłowne tłumaczenie:"Jechać na tym samym wózku"

Znaczenie:Znajdować się w takiej samej sytuacji i dzielić wspólne ryzyko.

Przykład:

V tejto kríze sme všetci na jednej lodi.

W tym kryzysie wszyscy jedziemy na jednym wózku.

#98

Zmiznúť ako para nad hrncom

Wymowa: [zmiznuːť akɔ para nad ɦr̩nt͡sɔm]

Dosłowne tłumaczenie:"Rozpłynąć się jak kamfora"

Znaczenie:Zniknąć błyskawicznie i bez śladu.

Przykład:

Len čo uvidel policajta, zmizol ako para nad hrncom.

Gdy tylko zobaczył policjanta, rozpłynął się jak kamfora.

#99

Zísť z očí, zísť z mysle

Wymowa: [ziːsť z ɔt͡ʃiː ziːsť z mislɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Co z oczu, to z serca"

Znaczenie:O osobach nieobecnych szybko się zapomina.

Przykład:

Po presťahovaní na neho zabudli; zísť z očí, zísť z mysle.

Po przeprowadzce o nim zapomnieli; co z oczu, to z serca.

#100

Dostať košom

Wymowa: [dɔstať kɔʃɔm]

Dosłowne tłumaczenie:"Dostać kosza"

Znaczenie:Zostać odrzuconym przez osobę, o której względy się zabiegało.

Przykład:

Pozval ju na večeru, ale dostal košom.

Zaprosił ją na kolację, ale dostał kosza.

#101

Klepnúť niekomu po prstoch

Wymowa: [klɛpnuːť ɲiɛkɔmu pɔ pr̩stɔx]

Dosłowne tłumaczenie:"Dać komuś po łapach"

Znaczenie:Ukarać kogoś i powstrzymać przed nieuczciwymi czynami.

Przykład:

Súd klepol nečestnému podnikateľovi po prstoch.

Sąd dał po łapach nieuczciwemu przedsiębiorcy.

#102

Podať niekomu pomocnú ruku

Wymowa: [pɔdať ɲiɛkɔmu pɔmɔt͡snuː ruku]

Dosłowne tłumaczenie:"Podać komuś pomocną dłoń"

Znaczenie:Udzielić wsparcia i pomocy osobie w potrzebie.

Przykład:

V ťažkých chvíľach mu susedia podali pomocnú ruku.

W trudnych chwilach sąsiedzi podali mu pomocną dłoń.

#103

Lízať med cez sklo

Wymowa: [liːzať mɛt t͡sɛs sklɔ]

Dosłowne tłumaczenie:"Lizać miód przez szybę"

Znaczenie:Doświadczać czegoś tylko powierzchownie lub z dystansu.

Przykład:

Pozerať sa na luxusné autá na výstave bolo ako lízať med cez sklo.

Oglądanie luksusowych aut na targach było jak lizanie miodu przez szybę.

#104

Chodiť po tenkom ľade

Wymowa: [xɔɟiť pɔ tɛŋkɔm ʎadɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Chodzić po cienkim lodzie"

Znaczenie:Podejmować duże ryzyko w niepewnej i niebezpiecznej sytuacji.

Przykład:

Týmto riskantným obchodom chodíš po veľmi tenkom ľade.

Tym ryzykownym interesem stąpasz po bardzo cienkim lodzie.

#105

Mať husiu kožu

Wymowa: [mať ɦuʃiu kɔʒu]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć gęsią skórkę"

Znaczenie:Doznawać dreszczy z zimna, strachu lub silnych emocji.

Przykład:

Pri počúvaní tej piesne som mal husiu kožu.

Słuchając tej piosenki, miałem gęsią skórkę.

#106

Spadnúť z oblakov

Wymowa: [spadnuːť z ɔblakɔu̯]

Dosłowne tłumaczenie:"Spaść z chmur"

Znaczenie:Nagle zderzyć się z twardą rzeczywistoстью i doznać zaskoczenia.

Przykład:

Keď zistil skutočnú cenu opravy, spadol z oblakov.

Kiedy poznał prawdziwy koszt naprawy, spadł z obłoków.

#107

Hrať prvé husle

Wymowa: [ɦrať prvɛː ɦuslɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Grać pierwsze skrzypce"

Znaczenie:Odgrywać najważniejszą, przewodnią rolę.

Przykład:

V celom projekte hral prvé husle hlavný inžinier.

W całym projekcie pierwsze skrzypce grał główny inżynier.

#108

Hrať druhé husle

Wymowa: [ɦrať druɦɛː ɦuslɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Grać drugie skrzypce"

Znaczenie:Pełnić podrzędną, drugoplanową rolę.

Przykład:

Nebol ochotný hrať v tíme len druhé husle.

Nie chciał grać w zespole wyłącznie drugich skrzypiec.

#109

Pichať do osieho hniezda

Wymowa: [pixať dɔ ɔsiɛɦɔ ɦɲiɛzda]

Dosłowne tłumaczenie:"Wkładać kij w mrowisko"

Znaczenie:Poruszyć drażliwy temat i wywołać wielkie wzburzenie.

Przykład:

Tou otázkou o platoch pichol priamo do osieho hniezda.

Tym pytaniem o zarobki wsadził kij w mrowisko.

#110

Mať zlaté ruky

Wymowa: [mať zlatɛː ruki]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć złote ręce"

Znaczenie:Być niezwykle uzdolnionym manualnie, potrafić wszystko naprawić.

Przykład:

Opraví každý pokazený prístroj, má skutočne zlaté ruky.

Naprawi każde urządzenie, ma doprawdy złote ręce.

#111

Skákať ako niekto píska

Wymowa: [skaːkať akɔ ɲiɛktɔ piːska]

Dosłowne tłumaczenie:"Tańczyć jak ktoś zagra"

Znaczenie:Ślepo podporządkowywać się czyimś poleceniom.

Przykład:

Odmietol skákať tak, ako jeho nadriadený pískal.

Odmówił tańczenia tak, jak mu przełożony zagra.

#112

Otáčať kabát

Wymowa: [ɔtaːt͡ʃať kabaːt]

Dosłowne tłumaczenie:"Odwracać kota ogonem"

Znaczenie:Zmieniać poglądy dla korzyści, być chorągiewką na wietrze.

Przykład:

Politik po voľbách rýchlo otočil kabát.

Po wyborach polityk szybko zmienił front.

#113

Byť v kaši

Wymowa: [biť f kaʃi]

Dosłowne tłumaczenie:"Być w tarapatach"

Znaczenie:Znaleźć się w trudnym położeniu, mieć kłopoty.

Przykład:

Ak ten projekt nestihneme načas, budeme v poriadnej kaši.

Jeśli nie zdążymy z projektem, będziemy w niezłych tarapatach.

#114

Vytiahnuť niekomu tŕň z päty

Wymowa: [vitiaɦnuť ɲiɛkɔmu tr̩ɲ s paɛti]

Dosłowne tłumaczenie:"Wyciągnąć komuś cierń z pięty"

Znaczenie:Uratować kogoś z opresji i rozwiązać palący problem.

Przykład:

Jeho rýchla pôžička mi vytiahla tŕň z päty.

Jego pożyczka wybawiła mnie z wielkich kłopotów.

#115

Mať v hlave guláš

Wymowa: [mať f ɦlaʋɛ gulaːʃ]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć mętlik w głowie"

Znaczenie:Mieć chaos myślowy i czuć zagubienie.

Przykład:

Po toľkých protichodných správach mám v hlave úplný guláš.

Po tylu sprzecznych informacjach mam całkowity mętlik w głowie.

#116

Zjesť všetku múdrosť sveta

Wymowa: [zjɛsť fʃɛtku muːdrɔsc sʋɛta]

Dosłowne tłumaczenie:"Zjeść wszystkie rozumy"

Znaczenie:Zachowywać się przemądrzale i uważać się za najmądrzejszego.

Przykład:

Správa sa, akoby zjedol všetku múdrosť sveta.

Zachowuje się tak, jakby zjadł wszystkie rozumy.

#117

Žiť na vysokej nohe

Wymowa: [ʒiť na visɔkɛj nɔɦɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Żyć na szerokiej stopie"

Znaczenie:Żyć wystawnie i wydawać pieniądze z rozmachem.

Przykład:

Zvykol si žiť na vysokej nohe a míňať na drahé dovolenky.

Przyzwyczaił się do życia na szerokiej stopie i drogich wakacji.

#118

Mať nos na niečo

Wymowa: [mať nɔs na ɲiɛt͡ʃɔ]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć nosa do czegoś"

Znaczenie:Mieć świetną intuicję i wyczucie do dobrych okazji.

Przykład:

Investičný manažér má skvelý nos na úspešné firmy.

Menedżer inwestycyjny ma świetnego nosa do obiecujących firm.

#119

Zahryznúť si do jazyka

Wymowa: [zaɦriznuːť si dɔ jazika]

Dosłowne tłumaczenie:"Ugryźć się w język"

Znaczenie:Powstrzymać się w porę przed wypowiedzeniem niestosownych słów.

Przykład:

Chcel sa ostro ohradiť, ale radšej si zahryzol do jazyka.

Chciał ostro zaprotestować, ale wolał ugryźć się w język.

#120

Lepiť sa smola na päty

Wymowa: [lɛpiť sa smɔla na paɛti]

Dosłowne tłumaczenie:"Pech depcze po piętach"

Znaczenie:Doświadczać nieustannego pecha w działaniach.

Przykład:

Celý tento týždeň sa mu lepí smola na päty.

Przez cały ten tydzień pech nie opuszcza go na krok.

#121

Vyraziť niekomu dych

Wymowa: [viraziť ɲiɛkɔmu dix]

Dosłowne tłumaczenie:"Zeprzeć komuś dech w piersiach"

Znaczenie:Zdumieć, zachwycić lub oszołomić kogoś nie do opisania.

Przykład:

Krásny výhľad z vrcholu hory nám vyrazil dych.

Wspaniały widok ze szczytu góry zaparł nam dech w piersiach.

#122

Hádzať flintu do žita

Wymowa: [ɦaːd͡zať flintu dɔ ʒita]

Dosłowne tłumaczenie:"Rzucać broń w żyto"

Znaczenie:Poddawać się przedwcześnie, tracić wiarę w powodzenie.

Przykład:

Aj keď sa nedarí, nehádž hneď flintu do žita.

Nawet gdy idzie pod górkę, nie rzucaj od razu broni w żyto.

#123

Pozerať sa na svet zhora

Wymowa: [pɔzɛrať sa na sʋɛd zɦɔra]

Dosłowne tłumaczenie:"Patrzeć na świat z góry"

Znaczenie:Traktować innych z wyższością i arogancją.

Przykład:

Po povýšení sa začal pozerať na kolegov zhora.

Po awansie zaczął patrzeć na kolegów z góry.

#124

Mať široké lakte

Wymowa: [mať ʃirɔkɛː laktɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Rozpychać się łokciami"

Znaczenie:Być bezwzględnym w dążeniu do celu, rozpychać się łokciami.

Przykład:

V politike sa presadia najmä tí, ktorí majú široké lakte.

W polityce sukces odnoszą przede wszystkim ci, którzy potrafią rozpychać się łokciami.

#125

Tlačiť na pílu

Wymowa: [tlat͡ʃiť na piːlu]

Dosłowne tłumaczenie:"Naciskać za mocno"

Znaczenie:Przesadnie naciskać i wywierać presję na innych.

Przykład:

Pri vyjednávaní netlač príliš na pílu, aby si ich neodradil.

Podczas negocjacji nie naciskaj zbyt mocno, by ich nie zrazić.

#126

Umývať si ruky

Wymowa: [umiːʋať si ruki]

Dosłowne tłumaczenie:"Umywać ręce"

Znaczenie:Uchylać się od odpowiedzialności za skutki decyzji.

Przykład:

Odmietol sa zúčastniť na rozhodnutí a umyl si ruky.

Odmówił udziału w decyzji i umył ręce od całej sprawy.

#127

Padnúť vhod

Wymowa: [padnuːť fɦɔt]

Dosłowne tłumaczenie:"Przydać się w sam raz"

Znaczenie:Pojawić się we właściwym momencie, okazać się bardzo pomocnym.

Przykład:

Šálka horúceho čaju po dlhej túre mi padla veľmi vhod.

Filiżanka gorącej herbaty po długiej wędrówce bardzo mi się przydała.

#128

Mať otvorené dvere

Wymowa: [mať ɔtvɔrɛnɛː dʋɛrɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć otwarte drzwi"

Znaczenie:Cieszyć się swobodnym dostępem i otwartymi możliwościami.

Przykład:

V našom klube máš vždy otvorené dvere.

W naszym klubie masz zawsze otwarte drzwi.

#129

Mať tvrdý oriešok na rozlúsknutie

Wymowa: [mať tvr̩diː ɔriɛʃɔk na rɔzluːskɲucɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć twardy orzech do zgryzienia"

Znaczenie:Mierzyć się ze skomplikowanym, trudnym wyzwaniem.

Przykład:

Riešenie tohto technického problému je naozaj tvrdý oriešok.

Rozwiązanie tego problemu technicznego to naprawdę twardy orzech do zgryzienia.

#130

Naraziť na kameň

Wymowa: [naraziť na kamɛɲ]

Dosłowne tłumaczenie:"Trafić na twardy opór"

Znaczenie:Napotkać niespodziewany, zdecydowany opór.

Przykład:

Pri presadzovaní nového pravidla narazil na tvrdý kameň.

Forsując nową zasadę, trafił na twardy opór.

#131

Držať niekoho na uzde

Wymowa: [dr̩ʒať ɲiɛkɔɦɔ na uzdɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Trzymać kogoś na wodzy"

Znaczenie:Ściśle kontrolować czyjeś zachowanie i trzymać w ryzach.

Przykład:

Učiteľ musel neposlušných žiakov držať na uzde.

Nauczyciel musiał trzymać niesfornych uczniów na wodzy.

#132

Brať niečo s rezervou

Wymowa: [brať ɲiɛt͡ʃɔ s rɛzɛrʋɔu̯]

Dosłowne tłumaczenie:"Brać coś z przymrużeniem oka"

Znaczenie:Podchodzić do informacji z dystansem i krytycyzmem.

Przykład:

Správy na sociálnych sieťach treba brať s rezervou.

Wiadomości w mediach społecznościowych trzeba brać z przymrużeniem oka.

#133

Prísť o krk

Wymowa: [priːsť ɔ kr̩k]

Dosłowne tłumaczenie:"Stracić głowę"

Znaczenie:Znaleźć się w śmiertelnym niebezpieczeństwie lub stracić wszystko.

Przykład:

Pri tej záchrannej akcii mohol ľahko prísť o krk.

Podczas tej akcji ratunkowej mógł łatwo stracić życie.

#134

Mať horúcu pôdu pod nohami

Wymowa: [mať ɦɔruːt͡su pu̯ɔdu pɔd nɔɦami]

Dosłowne tłumaczenie:"Mieć gorący grunt pod nogami"

Znaczenie:Czuć narastające zagrożenie i brak bezpieczeństwa.

Przykład:

Po odhalení podvodu mal v meste horúcu pôdu pod nohami.

Po ujawnieniu oszustwa poczuł pod nogami gorący grunt.

#135

Dostať zelenú

Wymowa: [dɔstať zɛlɛnuː]

Dosłowne tłumaczenie:"Dostać zielone światło"

Znaczenie:Uzyskać zgodę i aprobatę na rozpoczęcie działań.

Przykład:

Náš návrh na výstavbu parku konečne dostal zelenú.

Nasz projekt budowy parku wreszcie dostał zielone światło.

#136

Vyložiť tromfy

Wymowa: [vilɔʒiť trɔmfi]

Dosłowne tłumaczenie:"Wyciągnąć asy z rękawa"

Znaczenie:Przedstawić swoje najmocniejsze argumenty i atuty.

Przykład:

Na záver debaty vyložil svoje najlepšie tromfy.

Na koniec debaty wyłożył na stół swoje największe atuty.

#137

Prísť niečomu na kĺb

Wymowa: [priːsť ɲiɛt͡ʃɔmu na kl̩p]

Dosłowne tłumaczenie:"Dojść do sedna"

Znaczenie:Rozwikłać zagadkę, zrozumieć prawdziwą przyczynę.

Przykład:

Vedci sa snažia prísť tejto záhade na kĺb.

Naukowcy starają się dojść do sedna tej tajemnicy.

#138

Byť v jednom kole

Wymowa: [biť v jɛdnɔm kɔlɛ]

Dosłowne tłumaczenie:"Być w ciągłym biegu"

Znaczenie:Ciągle być w biegu i pracować bez wytchnienia.

Przykład:

Odkedy sa narodil syn, som v jednom kole.

Odkąd urodził się syn, jestem w ciągłym biegu.

#139

Plakať nad rozliatym mliekom

Wymowa: [plakať nad rɔzʎiatim mʎiɛkɔm]

Dosłowne tłumaczenie:"Płakać nad rozlanym mlekiem"

Znaczenie:Żałować po fakcie czegoś, czego nie da się już cofnąć.

Przykład:

Chyba sa už stala, nemá zmysel plakať nad rozliatym mliekom.

Błąd już popełniono, nie ma sensu płakać nad rozlanym mlekiem.

#140

Ukázať zuby

Wymowa: [ukaːzať zubi]

Dosłowne tłumaczenie:"Pokazać zęby"

Znaczenie:Pokazać siłę i gotowość do twardej obrony.

Przykład:

Keď ich začali utláčať, ukázali zuby a postavili sa na odpor.

Kiedy zaczęto ich uciskać, pokazali zęby i stawili opór.

🧠 Quiz z idiomów

Dopasuj idiom do jego właściwego znaczenia.

Naliať si čistého vína
Hádzať hrach na stenu
Vziať nohy na plecia
Kúpiť mačku vo vreci
Trafiť klinec po hlavičke

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego warto uczyć się idiomów (Slovak)?

Idiomy pomagają rozumieć potoczną mowę i brzmieć naturalnie. Są one kluczem do płynności na poziomie średniozaawansowanym i zaawansowanym.

Jak najlepiej ćwiczyć te idiomy?

Czytaj przykłady na głos, odsłuchuj wymowę za pomocą przycisku audio i sprawdź swoją wiedzę w quizie dopasowywania poniżej.