Büyük Ünlü Uyumu (Kalınlık-İncelik)
Major Vowel Harmony (A-Type)
Kelimenin son hecesindeki ünlü kalınsa ek kalın (a), inceyse ek ince (e) ünlüyle başlar.
Büyük Ünlü Uyumu (kalınlık-incelik uyumu), Türkçenin en temel ses kuralıdır. Türkçede ünlüler kalın ünlüler (a, ı, o, u) ve ince ünlüler (e, i, ö, ü) olmak üzere ikiye ayrılır. Bir kelimenin son hecesinde kalın ünlü varsa ek a ile (-lar, -da), ince ünlü varsa ek e ile (-ler, -de) başlar.
Örneğin kitap kelimesinin son ünlüsü kalın olduğu için kitaplar, kalem kelimesinin son ünlüsü ince olduğu için kalemler denir. Yabancı kökenli kelimelerin köklerinde uyum aranmasa da ekler daima kelimenin son hecesindeki ünlüye uyar: otobüs-te, telefon-lar.
Öğrenenlerin sıkça yaptığı hata, kelimenin ilk hecesine bakmak veya tek bir ek biçimini her yere uygulamaktır. Ayrıca saatler, alkoller gibi istisnai yabancı kelimelerin ince ek aldığı unutulmamalıdır.
Örnekler
Kitaplar masanın üzerinde duruyor.
Kitaplar masanın üzerinde duruyor.
Öğrenciler dersi dikkatle dinliyorlar.
Öğrenciler dersi dikkatle dinliyorlar.
Bu odada iki büyük pencere var.
Bu odada iki büyük pencere var.
Evde sıcak bir fincan çay içtim.
Evde sıcak bir fincan çay içtim.
İlgili terimler
Türkçe dilini bağlamda öğrenin — ücretsiz sözlük ve alıştırma.