Mowa zależna

Mowa zależna służy do przytaczania cudzych wypowiedzi, pytań lub poleceń w formie zdania podrzędnego. Główną cechą mowy zależnej w języku polskim jest brak następstwa czasów (w przeciwieństwie do angielskiego czy hiszpańskiego). Oznacza to, że czas gramatyczny z wypowiedzi bezpośredniej zostaje zachowany.

Aby przytoczyć zdanie oznajmujące, używamy spójnika że lub iż (np. powiedział, że idzie do kina). W pytaniach rozstrzygających wprowadzamy spójnik czy (np. zapytał, czy pójdziesz z nim), a w pytaniach szczegółowych zachowujemy zaimek pytający (gdzie, kiedy). Rozkazy i prośby przekazujemy za pomocą spójników żeby, by lub aby połączonych z formą czasu przeszłego (np. poprosił, żebyś przyszedł).

Częstym błędem osób uczących się jest niepotrzebne cofanie czasu (np. mówienie powiedział, że był zmęczony w odniesieniu do chwili mówienia, co po polsku sugeruje uprzedniość; poprawnie: powiedział, że jest zmęczony). Innym częstym błędem jest stosowanie spójnika że w pytaniach zależnych (np. kalkowanie zapytał, że kupiłem chleb zamiast zapytał, czy kupiłem chleb).