Zdania warunkowe

Zdania warunkowe w języku polskim określają zależność realizacji jednej czynności od zaistnienia innej. Podobnie jak w innych językach, wyróżniamy tu warunki realne (możliwe do spełnienia w teraźniejszości lub przyszłości) oraz warunki nierealne (hipotetyczne lub odnoszące się do przeszłości).

Dla warunków realnych używamy zwykłych czasów (najczęściej przyszłego) oraz spójników jeśli, jeżeli lub gdy (np. jeśli przyjdziesz, obejrzymy film). Dla warunków nierealnych spójnik łączy się z partykułą by, tworząc gdyby (lub rzadziej jeśliby), a czasowniki w obydwu częściach zdania przyjmują formę trybu przypuszczającego (np. gdybym miał czas, poszedłbym z tobą). Końcówki osobowe czasu przeszłego ściśle łączą się ze spójnikiem gdyby (np. gdyby+m, gdyby+ś).

Częstym błędem jest brak symetrii w zdaniu i używanie trybu przypuszczającego tylko w jednej części (np. gdybym wiedział, pomogę ci zamiast gdybym wiedział, pomógłbym ci). Innym błędem jest pomijanie odmiany spójnika gdyby i mówienie gdyby ja poszedł zamiast poprawnego gdybym poszedł.