Zdania celowe (Finalsätze) w języku niemieckim
die Finalsätze
Zdania celowe wyrażają cel lub intencję za pomocą 'damit' lub konstrukcji bezokolicznikowej 'um...zu'.
Zdania celowe (Finalsätze) to zdania podrzędne w języku niemieckim, które wyrażają cel, intencję lub zamysł danej czynności. Odpowiadają na pytania Wozu? (Po co? / W jakim celu?) lub Mit welcher Absicht? (Z jakim zamiarem?). Tworzy się je za pomocą spójnika podrzędnego damit (aby / żeby) lub konstrukcji bezokolicznikowej um ... zu (aby / żeby).
Wybór między tymi dwoma strukturami zależy wyłącznie od podmiotu w zdaniu głównym i podrzędnym. Jeśli podmiot obu zdań jest ten sam, stosuje się konstrukcję um ... zu, w której bezokolicznik z partykułą zu ląduje na samym końcu zdania celowego (np. ich spare Geld, um ein Auto zu kaufen). Jeśli podmioty są różne, konieczne jest użycie spójnika damit wymagającego szyku końcowego (np. ich spreche leise, damit das Kind schläft).
Najczęstszym błędem uczniów jest używanie konstrukcji um ... zu w zdaniach o różnych podmiotach (np. pisanie ich helfe meinem Freund, um die Prüfung zu bestehen w znaczeniu „aby on zdał egzamin”; poprawnie: damit er die Prüfung besteht). Innym błędem jest niepotrzebne wprowadzanie czasowników modalnych wollen lub sollen do zdań celowych, gdyż celowość wynika już z samej konstrukcji.
Przykłady
Er lernt jeden Tag fleißig Vokabeln, um seine Deutschkenntnisse zu verbessern.
Uczy się pilnie słówek każdego dnia, aby poprawić swój niemiecki.
Sprichst du extra so laut, damit dich auch alle im Saal gut verstehen können?
Czy mówisz specjalnie tak głośno, aby wszyscy na sali mogli cię dobrze zrozumieć?
Ich gebe dir meine Telefonnummer nicht, damit du mich ständig anrufst.
Nie daję ci mojego numeru telefonu, abyś do mnie ciągle dzwonił.
Wir machen das Fenster zu, um uns nicht zu erkälten.
Zamykamy okno, aby się nie przeziębić.
Der Vater arbeitet oft am Wochenende, damit seine Kinder studieren können.
Ojciec często pracuje w weekendy, aby jego dzieci mogły studiować.
Podobne terminy
Ucz się języka (niemiecki) w kontekście — darmowy słownik i trening.